Muzeum|

Dzisiaj w poszukiwaniu „obiektu tygodnia” wybraliśmy się na pierwsze piętro Wieży Ciśnień, gdzie znajduje się jedna z najbardziej niecodziennych kolekcji w naszym muzeum.

Mowa o zbiorze ceramicznych i drewnianych rączek/pochwytów ciągadeł górnopłuków. Zespół ten składa się z blisko 30 obiektów pochodzących z okresu od końca XIX w. do początku drugiej połowy XX w.

Z racji, iż rączka ciągadła górnopłuku stanowiła element, który bardzo często chwytany był w dłoń przez mieszkańców danego mieszkania, ich producenci i instalatorzy postanowili umieszczać na nich swoje dane, jako prostą i skuteczną formę reklamy swoich usług.

Nasz wykonany z ceramiki artefakt o długości 9 cm i średnicy 4 cm u dołu, posiada w górnej części mosiężną skuwkę z otworem o średnicy 0,3 cm, który pozwalał przymocować ją do łańcuszka lub sznurka.

Na rączce widnieje następująca inskrypcja „Richard Pilarzy Bielitz”. Ostatni człon napisu to niemieckie określenie miasta Bielska leżącego na Śląsku Cieszyńskim, które w 1920 roku zostało przyłączone do Polski. Co ważne, miasto to wraz z Białą utworzyło w 1951 roku nowy twór administracyjny – miasto Bielsko-Biała.

Imię i nazwisko z rączki odnosi się do przedsiębiorstwa Richard Pilarzy Bauschlosserei, Eisenconstructions- und Maschinenreparaturwerkstätte czyli Zakładu ślusarstwa budowlanego, konstrukcji żelaznych i naprawy maszyn. Richard Pilarzy będąc ślusarzem założył swoją firmę najpóźniej na przełomie XIX i XX w. w Bielsku przy ul. Kaiserstraße 45 – obecnie ul. Cieszyńska. Jak wynika z jego reklam w prasie zajmował się on budową zadaszeń dziedzińców, wykonywaniem okuć werand, balustrad, schodów, ognioodpornych drzwi i okien. Dodatkowo trudnił się naprawa maszyn rolniczych i silników oraz instalacją urządzeń sanitarnych i budową wodociągów.

W latach 20. XX w. Richard spolszczył swoje imię na Ryszard. Jego wyroby musiały być najwyższej jakości, gdyż to właśnie on wykonał w latach 1929-1931 bramy, balustrady i wszelkie konstrukcje żelazne w Zamku Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w Wiśle.

Na początku drugiej połowy lat 30. XX w. zmienił się status jego przedsiębiorstwa – zaczęło się ono nazywać Fabryką wyrobów żelaznych, należącą do Ryszarda Pilarzy i Hugona Handla, który stał się jej współwłaścicielem. Siedziba zakładu nadal mieściła się przy ul. Cieszyńskiej, natomiast dom Pilarzy stał przy ul. Św. Anny 15.

W 1941 r. do władz firmy przystąpiła Maria Pilarzy – być może żona lub córka Ryszarda. Dodatkowo Irena Handel otrzymała funkcję prokurenta, co umożliwiło jej reprezentację zakładu. Od tej pory firma nazywała się Richard Pilarzy, Inh. Pilarzy & Handel – Ryszard Pilarzy, właściciele Pilarzy i Handel.

Po wojnie, w latach 1946-1948, nastąpił proces upaństwowienia tego zakładu. Nie wiadomo jakie były dalsze losy ich pierwotnych właścicieli.

W naszych zbiorach mamy kilka eksponatów sygnowanych nazwiskiem Pilarzy – warto je wszystkie zobaczyć odwiedzając Halę Pomp i Wieżę Ciśnień.

Comments are closed.

Close Search Window